Portal / Historia Wtorek - 16 pazdziernika 2018 Ambrożego, Florentyny, Gawła     "Trzeba być lekkim jak ptak, a nie jak piórko" - Autor nieznany
Menu
Szukaj
Historia
[Lustracja

 Krótko o historii ziem powiatu gorlickiego.


1. Pierwsze wzmianki historyczne.
2. Gospodarcze podstawy rozwoju.
3. Ciężkie chwile powiatu.
4. Okres rozbiorów.
5. I wojna światowa i czasy międzywojenne.
6. II wojna światowa.
7. Czasy współczesne.

1. Pierwsze wzmianki historyczne.

Archeologowie ustalili na tych terenach osadnictwo z czasów neolitu (4000-1700 p.n.e.) oraz rzymskich (II-IV w.p.n.e.). Pierwsze wzmianki o miejscowościach w tym regionie sięgają 1023 roku, gdy w kronikach zanotowano nazwę Biecz. Dopiero trzy wieki później Dersław Karwacjan, stolnik sandomierski, w 1354 roku dostaje w zamian za zasługi pozwolenie od króla Kazimierza Wielkiego na utworzenie miasta u zbiegu rzek: Ropy i Sękówki. Od początku istnienia jest to ośrodek rzemieślniczo - handlowy słynący ze swoich wyrobów odzieżowych, a także browarniczych. Często organizowano jarmarki, na które ściągali kupcy nawet z Węgier.


2. Gospodarcze podstawy rozwoju.

Kwitł handel ropą; olej skalny zbierany był sposobem chałupniczym przez ludność, stosowany do smarowania i sprzedawany kupcom z południa. Pagórkowaty charakter okręgu gorlickiego, jego słabe zaludnienie i duża ilość potencjalnych kryjówek sprawiały, że na tym terenie grasowały zorganizowane grupy rabusiów. Powiat leżał na trakcie ruskim i węgierskim, istniał edykt królewski nakazujący wybierać się na Węgry przez Biecz. W XVI w. Gorlice stały się ważnym ośrodkiem reformatorskim w Polsce. Dochodziło w tym mieście również do dysput religijnych między katolikami, kalwinistami i braćmi polskimi, jak powszechnie nazywali się arianie. Podczas wojny ze Szwedami część ludności Gorlic poparła najeźdźców i spaliła włości wiernych Koronie Pieniążków.

3. Ciężkie chwile powiatu

Następuje okres burz i niepokojów, najazdy tatarskie oraz wojsk Siedmiogrodu doprowadzają do wyniszczenia obszaru i przetrzebienia ludności i tak np.: w Gorlicach po 1662 roku z 1200 mieszkańców zostaje niecałe 130. W XVIII w. w Bieczu po uzyskaniu prawa mieczowego, tzn. pozwalającego wykonywać kary ścięcia, powstaje znana na całą Polskę szkoła katów. Mistrzowie z Biecza byli cenieni i wypożyczani na egzekucje do innych miast,. katów w tym okresie bardzo poważano, zajmowali się oni nie tylko egzekucjami, ale i przesłuchaniami, byli też mistrzami sprawiania szeroko rozumianego bólu. Egzekucje w tych czasach stanowiły wielką rozrywkę i gromadziły na placach tłumy.


4. Okres rozbiorów.

W okresie rozbiorów ziemia gorlicka znalazła się pod zaborem austriackim i została włączona do cyrkułu nowosądeckiego, wprowadzono do urzędów język niemiecki. Klęska głodu, jaka nawiedziła Galicję pod koniec XIX wieku, spowodowała znaczny wzrost emigracji ludności, głównie do Stanów Zjednoczonych Dynamiczny rozwój regionu zapewniło dopiero odkrycie ropy naftowej i jej eksploatacja, przy której znalazło pracę wielu mieszkańców okolicy. Warto tu wspomnieć postać Ignacego Łukasiewicza, wynalazcy lampy naftowej. Rozbudował on przemysł naftowy i udoskonalił destylację ropy, zakładał pierwsze kopalnie, organizował spółki naftowe. Ogólnie rzecz biorąc, miał on wielki wkład w rozwój ziemi gorlickiej. Dzięki niemu powstała rafineria i fabryka narzędzi, maszyn wiertniczych i naftowych.


5. I wojna światowa i czasy międzywojenne.

Dynamiczny rozwój miasta przerwany zostaje wydarzeniami I wojny światowej. Pod Gorlicami dochodzi do trwającej 126 dni bitwy, której skutki były opłakane nie tylko dla pokonanych przez połączone siły niemiecko - austriackie, ale i całego regionu. O doniosłości tego wydarzenia niech świadczy fakt, iż uzyskało ono przydomek „Małego Verdun”, a siły rosyjskie nigdy już nie odzyskały poprzedniej potęgi. Do końca wojny tereny te były już pod panowaniem austriackim.

Czas międzywojenny stanowił moment odbudowy i rozwoju przemysłu wydobywczego, gdzie okoliczna ludność znajdowała pracę. Przemysłowy charakter, może bardziej miast niż wsi, podkreślały prężnie działające w okolicy partie socjalistyczne.


6. II wojna światowa.

I znowu wojna przerwała rozkwit tych terenów. Front przeszedł szybko i poza potyczką nad rzeką Białą, gdzie Niemcy przełamali opór 2. batalionu I Pułku Strzelców Podhalańskich pod dowództwem mjr Bolesława Miłka, nie odbyły się większe bitwy. 7 września cały rejon był już w rękach hitlerowców. Okupant szybko przystąpił do wykonania jednego z głównych założeń podboju Polski, czyli podporządkowania ziem wschodnich jako „przestrzeni życiowej, tak potrzebnej narodowi niemieckiemu” i zrobienia z Polaków niewolników. Usunięto ze szkół lekcje „nieprzydatne” do pracy na rzecz Rzeszy, jak np.: historia i geografia. Naród szybko się zmobilizował i zaczęto tworzyć sieć tajnego nauczania, partyzantkę oraz system ukrywania lokalnych Żydów, za co kilka z rodzin wraz z przechowywanymi zostało bestialsko zamordowanych. Ruch oporu otrzymał potężny cios, kiedy pod koniec 1944 roku gestapo wpadło na trop konspiracji Batalionów Chłopskich i Armii Krajowej, aresztowano kilkadziesiąt osób. Okupację niemiecką zakończyła radziecka ofensywa z 1945 roku.


7. Czasy współczesne.

Nowe władze szybko zaczęły ustalać nowe porządki, rozdawano ziemie należące poprzednio do majątku dworskiego, oddziały MO były tworzone praktycznie w tej samej godzinie, w której Armia Czerwona wkraczała na dany teren. Szybko zaczęły funkcjonować szkoły. Odbudowano też przemysł naftowy. Walory turystyczne błyskawicznie docenili turyści i Gorlice zyskały miano bazy wypadowej dla chętnych do zwiedzenia tej części Beskidu Niskiego i Pogórza Ciężkowickiego.

 

Opracował Michał Krzyżak

© Wszelkie prawa zastrzeżone - INTERAKTYWNA POLSKA
Webmaster: IA Telekom